Nieuwsbrief 9: 29-07-2026

“Goeiemorgen, komen jullie eerst koffiedrinken?” Hoor ik een onbekende stem achter mij zeggen. Ik draai mij om en zie een van de Oegandese priesters staan. “Jij spreekt al Nederlands?!” vraag ik verbaasd. “Jazeker!”.

Afgelopen week werden we (Mariska en Bas) gevraagd om een les over de Nederlandse maatschappij te geven aan een groep van 8 Oegandese priesters die naar ons kikkerlandje gaan verhuizen. De priesters waren allemaal al eens of meermaals in Nederland geweest én volgen online Nederlandse les van een docent. Koningsdag en bitterballen konden we dus overslaan - het werd een interessante dialoog.

“Making the familiar strange”, defamiliarisatie, helpt ons om te zien dat wat wij heel normaal vinden, niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Onze ideeën over wat 'normaal' is, zijn gevormd door de cultuur en samenleving waarin we zijn opgegroeid. Andere manieren van samenleven zijn niet meer of minder normaal, maar komen voort uit andere waarden en ervaringen.

Zoals veel Nederlanders het normaal vinden om bij een verjaardag een kaartje te geven, iedereen te feliciteren en 3 zoenen te geven, in een kring te zitten, taart te eten, wat blokjes kaas en plakjes worst te serveren, waarna veel gasten vóór het avondeten weer naar huis gaan. Echter, is dit enkel “normaal” omdat we met deze manier van verjaardagen vieren zijn opgegroeid. Van generatie op generatie wordt deze gewoonte overgedragen en beetje bij beetje aangepast. Waren jij en ik ergens anders geboren en opgegroeid, bijvoorbeeld in een dorp in Noord-Oeganda, dan hadden we het waarschijnlijk normaal gevonden uit respect alléén de jarige te feliciteren, dat er een moment is waarop alle gasten zich één voor één introduceren aan de groep, om een groot feestmaal te serveren, dat de belangrijkste gasten een speech geven én om te dansen.

“Wat is jullie opgevallen in Nederland?” Vraagt Bas aan de groep. “Dat de mensen vriendelijk zijn. In eerste instantie een beetje moeilijk te benaderen, maar als ze je kennen zijn ze erg vriendelijk en praatzaam”. Zegt Erik, een van de priesters. Dat kan ik mij goed voorstellen. Wanneer we hier in de buurt gaan wandelen door de omringende dorpen, worden we door de meeste mensen op ons pad aangesproken “Hoe gaat het? Waar gaan jullie naartoe? Komen jullie een keer langs voor thee?” Hmm meer dan “Goeiemorgen” zeg ik zelf vaak ook niet tegen onbekenden in Nederland.

We fladderen langs verschillende onderwerpen, sociale normen en omgangsvormen. De Nederlandse directheid, hoe uitten wij respect en hoe verschilt dat van wat de priesters gewend zijn? “Hoe ik de Nederlandse priesters tegen de aartsbisschop in zag gaan, dat zou ik zelf nooit doen!” Zegt priester Peter. “Uit respect en beleefdheid, zijn wij indirecter in communicatie” legt hij uit.

“Ik had een oudere vrouw van 80 ontmoet in de kerk en zij vertelde dat ze alleen woont. Hoe wordt er dan voor haar gezorgd?” vraagt priester David. “Het systeem!” We vertellen over de oma van Bas, dit jaar is ze 100 geworden en ze woont nog steeds op zichzelf. De thuiszorg helpt haar waar nodig, dat gaat haar goed af. Deze constructies kenden de priesters nog niet. Van de verzorgingstehuizen hadden ze wel al gehoord, de eenzaamheid die daar wordt ervaren niet, maar daar kon hij zich wel iets bij voorstellen.

Het blijft even stil. Ik vroeg me af hoe ons zorgsysteem voor hen moest voelen. "Voor mijn voorouders zorgt de familie en de community," zegt David. We praten over verschillende ideeën over zelfstandigheid en zorg. In Nederland wordt onafhankelijkheid vaak geprezen, terwijl in de context waarin de priesters zijn opgegroeid familie en gemeenschap een grotere rol spelen.

We hopen niet alleen dat zij zich in Nederland thuis zullen voelen, maar ook dat hun ervaringen, verhalen en manieren van samenleven Nederlandse gemeenschappen iets nieuws kunnen leren.

Het belangrijkste wat wij zelf hebben geleerd van de les: niet alleen nieuwsgierig zijn naar de ander, maar ook beseffen dat wijzelf óók altijd de ander zijn in de ogen van iemand anders. Zodra we onze eigen vanzelfsprekendheden leren bevragen, ontstaat ruimte om andere manieren van leven niet als afwijking, maar als gelijkwaardige kennis en ervaring te ontmoeten.

Voor vandaag een opdracht: kies iets wat je als vanzelfsprekend vandaag hebt gedaan en probeer er als een buitenstaander naar te kijken alsof je het nog nooit eerder hebt gezien of van gehoord. Beschrijf de handeling aan iemand anders, of schrijf het op. Bijvoorbeeld: koffie drinken uit een mok, een boterham eten voor ontbijt of een kaartje sturen bij speciale gelegenheid.

Lees ook:

• Missieproject Oeganda (nieuwsbrieven 1 en 2).
• Palmzondag in Oeganda (nieuwsbrief 3).
• Home Sweet Home - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 4).
• Boda boda - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 5).
• Een school waar we iets van kunnen leren - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 6).
• Van velden ploegen tot vertrouwen zaaien - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 7).
• Het WK beleven in Oeganda (nieuwsbrief 8).

* Foto: De groep priesters met Bas en Mariska na de les.

Nieuwsbrief 8: 24-06-2026

Zaterdag avond, 20 juni. Het is kwart voor acht wanneer we een van de hoofdweg verstopt plein in Kampala op lopen. Tussen de Indiase restaurants en sports bars in vinden we ons doel. Wanneer we naar binnen stappen weten we zeker dat we op de juiste plek zijn. De zaal staat vol met mensen in oranje (voetbal) shirts, de meeste staand met een koud drankje in de hand, pratend, lachend, luidkeels, je kent het wel. We zijn deze avond naar de desbetreffende bar gekomen, nadat we een bericht van de Nederlandse ambassade hadden gezien dat het hier verzamelen is om... voetbal te kijken!

Vlak voor de wedstrijd begint komt Ian, een Oegandese vriend van ons binnen “Wow this is the orange disease!” is het eerste wat hij zegt. Wij zijn niet de eerste Nederlanders de hij heeft leren kennen, zodoende heeft hij al genoeg beelden van Nederland in het oranje tijdens de voetbal of op koningsdag gezien – de oranjegekte!

Naast ons zit een man alleen aan een tafel, later sluit er een groep bij hem aan. Aan de geel en blauwe kleuren te zien is het de Zweedse tafel. Die weinig opvalt naast al het overweldigende oranje.

In de pauze wordt er omgeroepen “Er zijn gratis bitterballen!”. Nederlanders kennende, haast ieder zich snel naar de gratis hapjes; de aard van het beestje. We bespreken met z’n drieën onze verwachtingen over de einduitslag, 3-2, 4-2? Daarnaast hebben we het over de absurd hoge prijzen voor de wedstrijdkaartjes en de manier waarop de VS met haar strenge immigratiebeleid spelers, supporters en staf van niet-westerse landen anders bejegend.

Over de wedstrijd hoeven we verder niet veel te zeggen, die hebben de meeste van jullie vast wel gezien. Of anders, vast wel gehoord over de 5-1. Toen de polonaise werd ingezet en daarna de zaal van links naar rechts ging op Snollebollekes, riepen de Zweden supporters grappend waar de security bleef om iets aan de geluidsoverlast te doen.

Zweedse muziek mocht ook niet missen, “The Winner Takes It All” van ABBA werd natuurlijk ook gedraaid!

Lees ook:

• Missieproject Oeganda (nieuwsbrieven 1 en 2).
• Palmzondag in Oeganda (nieuwsbrief 3).
• Home Sweet Home - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 4).
• Boda boda - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 5).
• Een school waar we iets van kunnen leren - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 6).
• Van velden ploegen tot vertrouwen zaaien - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 7).

* Foto: Bas en Ian met huisgemaakte bitterballen.

Nieuwsbrief 7: 11-06-2026

De kop is eraf!

Afgelopen weekend is er voor het eerst geploegd in Opedi! Bijna 9 acres zijn ontbost en klaargemaakt voor het komende seizoen, waarin de eerste gemeenschapsboerderij van start gaat.

Tijdens het aanpassen van het budget aan de huidige financiële middelen (€1.200) hebben we besloten het project voor het eerste seizoen terug te schalen. Naast dat dit noodzakelijk is, geeft het ons ook de ruimte om te leren van de successen en verbeterpunten, terwijl we doorgaan met het werven van fondsen. Zo kunnen we het volgende seizoen uitbreiden met meer kennis en middelen.

Het project start in Opedi, een van de meest afgelegen dorpen binnen het projectgebied, met 9 acres (3,5 hectare) van de in totaal 70 beschikbare acres (ongeveer 28 hectare). Daarnaast beginnen we met een kleine groep contracttelers voor zo’n 30 acres. En met koffie!

Via een overheidsproject hebben we gratis koffiezaailingen ontvangen. Omdat deze tot drie jaar nodig hebben voordat ze hun eerste oogst opleveren, gaan we ze alvast verspreiden over de verschillende locaties. Hiermee hopen we onder andere vertrouwen op te bouwen binnen de gemeenschappen, zodat duidelijk wordt dat het project geen eendagsvlieg is, maar bedoeld is om langdurig te blijven bestaan.

Misschien vraag je je af waarom het nodig is om dat vertrouwen op te bouwen, of waarom dat vertrouwen er überhaupt niet vanzelf is. Daarin speelt de geschiedenis van deze regio een belangrijke rol. Toen de oorlog in het gebied eindigde en de LRA vertrok in 2006, kwam er namelijk een enorme toestroom van internationale hulp. Er werden voedsel en kleding uitgedeeld, scholen gebouwd en medische hulp gratis toegankelijk gemaakt. Wanneer het ene project eindigde, stond het volgende vaak alweer klaar om te beginnen.

Zo was er zeer belangrijke en noodzakelijke hulp beschikbaar. Het nadeel was echter dat de meeste projecten vooral kwamen om in behoeften te voorzien, en niet om iets duurzaams op te bouwen dat uiteindelijk door de gemeenschap zelf kon worden voortgezet. Als gevolg daarvan worden projecten vaak gezien als tijdelijk: vroeg of laat verdwijnen ze weer.

Een groot verschil is dat dit project wordt geleid door de lokale parochie in plaats van door een buitenlandse organisatie. Toch doen we ons best om de gemeenschappen zo veel mogelijk te betrekken bij de besluitvorming rondom het project en tegelijkertijd te laten zien dat het bedoeld is om te blijven. Door aan te tonen dat het financieel mogelijk is om het project zelfstandig voort te zetten, komt de toekomst ervan uiteindelijk in handen van de gemeenschap zelf te liggen.

Nog even terug naar het geploegde veld. Aan het type aarde en de planten die erop groeien, is te zien dat de grond zeer vruchtbaar is. Voor nu moet de aarde drie weken rusten tot de tweede ploegronde. In de tussentijd kan nieuw onkruid opkomen, dat tijdens het tweede ploegen wordt verwijderd wanneer de grote hompen aarde worden verpulverd tot een zacht en fijn zaaibed.

Op de terugweg wordt onze auto aangehouden door een vrouw die vraagt of ze een lift kan krijgen naar haar dorp. Ze vertelt dat ze deel uitmaakt van een groep van twintig vrouwen die samen een spaar- en leengroep hebben opgezet. Aha! Dat is precies waar het project uiteindelijk aan hoopt bij te dragen.

“Hier, hier, hier!”

Wanneer ze uitstapt, spreken we af om binnenkort langs te komen om de volgende stappen van het project verder te bespreken.

“Apwoyo matek.”

“Wanen!”

Lees ook:

• Missieproject Oeganda (nieuwsbrieven 1 en 2).
• Palmzondag in Oeganda (nieuwsbrief 3).
• Home Sweet Home - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 4).
• Boda boda - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 5).
• Een school waar we iets van kunnen leren - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 6).

* Foto: Met de priester en een bezoeker lopen Mariska en Bas een rondje om het veld om de kwaliteit te controleren.

Nieuwsbrief 6: 03-06-2026

Om een beter idee te krijgen van de bestaande landbouwprojecten, werkstructuren en de rol van landbouw in de Acholi regio in Noord-Oeganda, gaan we af en toe langs bij boerderijen en andere landbouwinitiatieven. Zo hoorden we via via van de Homa Farm School, een bijzondere plek waar ik zelf best een paar schooljaren had willen doorbrengen.

De locatie ligt op ongeveer een uur rijden van Gulu. Vanaf de hoofdweg is het zo'n 20 minuten op onverharde weg tot een bordje “Homa Farm School” ons een bosweg in stuurt. Een stukje verderop rijden we langs een groot open veld, waar iemand ons de juiste richting wijst, langs een grazende koe en een veld met gewassen in volle bloei. Wanneer we bij een schoolgebouw aankomen, worden we verwelkomd door een meute kinderen die in hun pauze buiten aan het ravotten zijn.

Een van de docenten van de basisschool neemt ons onder zijn hoede deze middag. Hij vertelt ons dat de Homa Farm bovendien een kostschool is, wat veel voorkomt in Oeganda. Voor veel kinderen is het gebruikelijk om op school te verblijven. Daar kunnen verschillende redenen voor zijn. Zo kan de afstand van huis naar school te groot zijn en vervoer te duur. Ook werken sommigen ouders op verschillende locaties, of kiezen ouders voor een specifieke school, bijvoorbeeld omdat die goed staat aangeprezen. Kinderen die ver weg wonen, zien hun familie gewoonlijk eens per drie maanden, terwijl anderen in het weekend naar huis gaan. En de docent van vandaag, hij woont zelf ook op het schoolterrein met zijn familie.

Terug naar de school in de bossen. Deze heeft namelijk een bijzonder concept. Zoals de naam al doet vermoeden, is het ook een boerderij! Oftewel, de kinderen worden er van jongs af aan geleerd hoe ze hun eigen voedsel verbouwen en voor boerderijdieren moeten zorgen.

Dagelijks rouleren de taken op de boerderij dagelijks tussen de verschillende klassen zodat er voor iedereen elke dag iets anders op de planning staat om te doen en te leren. Van zaden planten tot de kippen eten geven. Van onkruid wieden tot koeien melken. Lekker met de handen in de aarde in plaats van achter een scherm. Zo komt ieder kind zelf te weten waar het eten dat elke dag op hun bordje verschijnt, vandaan komt.

Belangrijke disclaimer: deze kennis is voor de meeste kinderen in de regio niets bijzonders. De meeste families in de regio verbouwen het grootste gedeelte deel van hun eigen voedsel. Kinderen vergaren daarom van huis uit de nodige kennis om te kunnen boeren. Zodoende gaat de school een stapje verder.

Kinderen krijgen zaden of stekjes mee van de groentes en fruit waar ze over hebben geleerd, zodat ze de geleerde lessen thuis bij hun ouders in de praktijk kunnen brengen. Dit gaat van groentes die hier al generaties lang worden verbouwd, zoals witte kool of cassave, tot minder vertrouwde gewassen zoals koffie, cacao of sesamzaad.

Daarnaast wordt er aandacht besteed aan minder gebruikte technieken, zoals verticaal boeren en permacultuur, om de kinderen, en zo hun families, andere manieren van boeren te leren.

Tevens wordt er aandacht besteed aan de commerciële kant van boeren, wat nieuw kan zijn voor de familie, maar wel een interessante bron van inkomsten kan zijn.

Een laatste pluspuntje, er is geen schoolkantine of supermarkt in de buurt waar frikandelbroodjes en energy drink gekocht kunnen worden. Het is hier eten wat de pot schaft. Of eigenlijk, wat je dus zelf geoogst hebt. Daar kan de jeugd in Nederland nog wel wat van leren. En misschien de volwassenen ook wel.

Misschien leuk om met de kinderen en kleinkinderen te bespreken wat ze van zo’n school zouden vinden?

Lees ook:

• Missieproject Oeganda (nieuwsbrieven 1 en 2).
• Palmzondag in Oeganda (nieuwsbrief 3).
• Home Sweet Home - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 4).
• Boda boda - Missieproject Oeganda (nieuwsbrief 5).

* Foto: Biggetjes op de Homa Farm.