Bij gelegenheid van het overlijden van paus Franciscus hebben de Nederlandse bisdommen gezamenlijk een gedachtenisprentje uitgegeven. Dit is in de eerste helft van mei in een oplage van 110.000 exemplaren over alle parochies in heel Nederland verspreid. In de eigen parochie kan iedereen een prentje meenemen, maar het is ook beschikbaar als download.

Gebed staat aan het begin en aan het einde van het pontificaat van paus Franciscus, zei mgr. Van den Hende, voorzitter van de Bisschoppenconferentie, kort na het overlijden van de paus: “Toen de nieuwe paus Franciscus op het balkon verscheen, na zijn uitverkiezing in de besloten vergadering van de kardinalen, het conclaaf, boog hij zijn hoofd en vroeg de mensen voor hem te bidden. En die vraag is steeds gebleven.”

“We bidden voor de paus en de paus bidt ook voor ons. In de gemeenschap van de Kerk is steeds sprake van wederkerigheid,” aldus de bisschop. Nu de paus is overleden gaat het gebed door: “Nu heel bijzonder voor onze gestorven paus Franciscus: dat hij mag delen in het eeuwig leven bij God.”

Download het gedachtenisprentje hier: https://www.rkkerk.nl/wp-content/uploads/2025/05/Bisdom-Roermond-prentje-Paus-Franciscus-4-pag.pdf

Op zaterdag 26 april woonden van de Nederlandse Bisschoppenconferentie kardinaal Eijk en mgr. Hendriks de bijzondere en indrukwekkende uitvaart van paus Franciscus bij op het Sint-Pietersplein. Minister-president Schoof en minister Veldkamp van Buitenlandse Zaken waren er namens de regering bij. Ook fotograaf Ramon Mangold was aanwezig en hij maakte van de uitvaart een prachtig fotoverslag. Zie alle beelden (niet rechtenvrij) hieronder.

Kardinaal Giovanni Battista Re (91) leidde de viering en hield een krachtige preek, waarin hij de kern van Franciscus’ pontificaat benadrukte, met speciale aandacht voor vrede. Hij herhaalde de paus’ boodschap: oorlog is een nederlaag, en verschillen moeten vreedzaam worden opgelost – een belangrijke oproep voor de ruim vijftig aanwezige staatshoofden, waaronder president Trump en president Zelensky, die ook met elkaar in gesprek gingen. Kardinaal Battista Re besloot met de woorden:
“Spiritueel verenigd met heel het christendom zijn wij hier in groten getale om te bidden voor paus Franciscus, dat God hem moge opnemen in de oneindigheid van Zijn liefde. Paus Franciscus besloot zijn toespraken vaak met: ‘Vergeet niet voor mij te bidden.’ Lieve paus Franciscus, nu vragen wij ú om voor ons te bidden. Zegen de Kerk, zegen Rome en zegen de hele wereld vanuit de hemel, zoals u dat vorige zondag nog deed vanaf het balkon van deze basiliek – in een laatste omhelzing met het volk van God en met heel de mensheid die oprecht zoekt naar waarheid en de fakkel van de hoop hooghoudt.” Lees hier de complete homilie.

Een immense menigte vulde het Sint-Pietersplein en de Via della Conciliazione tot aan de Tiber, en volgde de plechtigheid ook via schermen. Na de uitvaart werd de paus naar de Santa Maria Maggiore gebracht, opnieuw langs een grote mensenmassa.

Gedachtenisprentje
Bij gelegenheid van het overlijden van paus Franciscus geven de Nederlandse bisdommen een gedachtenisprentje van de paus uit. Deze gebedsprentjes worden begin mei via de parochies in heel Nederland verspreid. Zodra ze beschikbaar zijn, zijn de prentjes ook bij het bisdom Roermond te bestellen via info@bisdom-roermond.nl.

Alle foto’s: Ramon Mangold
Tekst: Aartsbisdom Utrecht via www.rkkerk.nl

Terwijl op 25 april de binnenstad van Utrecht volstroomde met Oranje uitgedoste mensen die daar Koningsnacht gingen vieren, was er in de St. Catharinakathedraal om 19 uur een herdenkingsmis voor paus Franciscus. Hoofdcelebrant was mgr. Woorts – kardinaal Eijk was al in Rome om op 26 april de uitvaart van paus Franciscus bij te wonen. Concelebranten waren pastoor Pauw en pastor Tilma (Maria Laetitia parochie), pastor De Bekker (Sint Martinusparochie) en pastor Swijnenberg.

Koster en acoliet Hans van Bunnik assisteerde samen met onder anderen enkele studenten van het Ariënsinstituut in de herdenkingsmis, hij werd eerder die dag onderscheiden als lid van Orde van Oranje Nassau. De viering werd bijgewoond door diverse vertegenwoordigers van Joodse en moslimzijde. Mgr. Woorts zei in zijn inleiding dat “wij hier bidden voor de zielenrust van paus Franciscus. Het bidden voor de overledenen is een werk van barmhartigheid dat de paus zeer ter harte ging. Toen hij voor het eerst op het balkon van de Sint Pieter verscheen – 12 jaar geleden – vroeg hij – voordat hij de zegen gaf – dat wij voor hem zouden bidden. Dat doen wij nu ook en wel vanuit ons geloof dat de dood en verrijzenis van onze Heer Jezus het hart van ons geloof is en de basis van onze hoop, aldus de paus zelf.”

In zijn preek stond mgr. Woorts stil bij de ontmoeting van de bisschoppen van Nederland met paus Franciscus tijdens het Ad Limina-bezoek te Rome op 11 november 2022. De paus zei toen: “Non siamo angeli” (“Wij zijn geen engelen”) en wees vervolgens waar het water stond en welke deur naar de toiletten leidde. Mgr. Woorts: “De paus wilde ons daarmee zeggen: voelt u zich vrij om te nemen en doen wat u behoeft. Hij wilde vooral een broederlijke ontmoeting, ons bemoedigen en we mochten hem gelijk alles voorleggen of vragen. Kardinaal Eijk omschrijft hem nu na zijn overlijden als een ‘paus van de bemoediging’ en dat hebben wij als Nederlandse bisschoppen bij hem toen zeker ervaren.”
Mgr. Woorts noemde ook de vele herinneringen “die in de afgelopen dagen zijn gedeeld over twaalf jaar dat paus Franciscus bisschop van Rome was en daarmee aan het hoofd stond van onze wereldkerk, als plaatsbekleder van Christus op aarde.” Hij noemde onder meer “de essentiële dialoog tussen leiders en gelovigen van andere kerken en godsdiensten. Van diversen van hen – waaronder van Joodse alsook moslimzijde en vanuit de Hindoe en de Boeddhistische gemeenschap – zijn na het overlijden van paus Franciscus hartelijke blijken van medeleven ontvangen.”

Wat mgr. Woorts persoonlijk vooral bijblijft, zo zei hij, “is het speciale Heilig Jaar van de Barmhartigheid dat paus Franciscus ons heeft gegeven. “Dat bijzondere Heilig Jaar begon op 8 december 2015. De paus heeft daarmee vooral willen verkondigen en doen ervaren dat God barmhartig is, dat Zijn naam ‘genade’ is, en dat wij – kinderen van Hem – geroepen zijn Gods barmhartigheid waar te maken, zowel de lichamelijke werken – zoals het voeden van hongerigen, het kleden van naakten en het opnemen van vreemdelingen – als de geestelijke, zoals het steun geven, het bemoedigen en het vergeven van de ander. De paus heeft zeker ook benadrukt hoezeer wijzelf het moeten hebben van Gods barmhartigheid. Ja, wij zijn – in een andere zin – zeker ‘geen engelen’ en hij heeft het belang van het sacrament van boete en verzoening ofwel de biecht voor menigeen ook nieuwe glans gegeven, dat sacrament van Gods genade dat ons juist met Pasen door de verrezen Heer geschonken is.”
Mgr. Woorts: “Paus Franciscus heeft bovenal Christus willen verkondigen en daarom ook het wezenlijke belang van het gebed, onze persoonlijke omgang met de Heer, in het bijzonder in de Eucharistie en in de aanbidding van het Allerheiligst Sacrament.”

Paus Franciscus “heeft willen onderscheiden waar het op aankomt in ons geloof, in ons Kerk-zijn en in ons leven op deze ene aarde ons door God gegeven, aldus mgr. Woorts. “Hij heeft – het is al gezegd – zeker willen bemoedigen. Tegen ons als Nederlandse bisschoppen zei hij meerdere malen: “Avanti”, avanti” – Ga door!” En tegen ons allen zegt hij, blijft hij zeggen in dit Heilig Jaar: Wees ‘pelgrims van hoop’.”

Aan het eind van zijn preek stelde mgr. Woorts dat “zoals wij, broeders en zusters, was ook paus Franciscus ‘geen engel’ en daarom bidden wij voor zijn zielenrust en vertrouwen wij hem toe aan Gods barmhartigheid. Morgen zal op het einde van zijn uitvaart daarom het aloude ‘In paradisum’ gezongen worden, dat gezang, dat gebed waarmee katholieke christenen reeds eeuwenlang worden uitgevaren. Het is ons gebed nu voor paus Franciscus:
In paradisum deducant te angeli – Naar het paradijs geleiden u de engelen…”

Lees hier de preek van mgr. Woorts

Hans van Bunnik tijdens de viering

Foto's en tekst: Aartsbisdom Utrecht.

Kardinaal Farrell, camerlengo van de paus, heeft op paasmaandag 21 april met diepe droefheid de dood van paus Franciscus bekendgemaakt: “Dierbare broeders en zusters, met diepe droefheid moet ik het overlijden van onze Heilige Vader Franciscus aankondigen. Vanmorgen om 07.35 uur keerde de bisschop van Rome, Franciscus, terug naar het huis van de Vader.” In reacties op zijn sterven vragen kardinaal Eijk en voorzitter mgr. Van den Hende namens de Bisschoppenconferentie alle gelovigen om te bidden voor de zielenrust van paus Franciscus.

De gezondheid van de paus was de laatste maanden heel kwetsbaar maar hij was aan het herstellen en op Eerste Paasdag was hij nog op het St. Pietersplein om de gelovigen te begroeten. Zijn dood kwam daarom toch als een onverwachte schok. Kardinaal Farrell: “Zijn hele leven was gewijd aan de dienst aan de Heer en Zijn Kerk. Hij heeft ons geleerd de waarden van het Evangelie met trouw, moed en universele liefde na te leven, vooral ten behoeve van de armsten en meest gemarginaliseerden. Met immense dankbaarheid voor zijn voorbeeld als een ware leerling van de Heer Jezus, bevelen wij de ziel van paus Franciscus aan bij de oneindige barmhartige liefde van de Drie-enige God.”

De moed niet opgeven
Kardinaal Eijk noemt paus Franciscus in zijn reactie op het overlijden “een paus van de bemoediging”. Hij vertelt over twee ontmoetingen die de Nederlandse bisschoppen in 2013 en in 2022 gezamenlijk met de paus hadden: “Zoals wel vaker legde hij bij die gelegenheid de voorbereide toespraak terzijde en ging echt in dialoog met ons. Hij deed beide keren de krachtige oproep om vol te houden en de moed niet op te geven. Niet omkijken in nostalgie, maar de blik richten op de toekomst. Die boodschap gaf hij ons en daarmee alle katholieken van Nederland mee. En dat herhaalde hij ook in de persoonlijke ontmoetingen die ik met hem had,” vertelt de kardinaal.

Hart voor de zwakkeren in de samenleving
Hij noemt naast “de gave van de bemoediging” het grote hart dat paus Franciscus had voor de zwakkeren in de samenleving. “Dat liet hij steeds weer blijken in zijn teksten en door de bezoeken die hij bracht aan groepen gemarginaliseerden. Ook benadrukte hij in duidelijke woorden de beschermwaardigheid van het leven, van het begin tot het einde.”

Ook bisschop Van den Hende benoemt in zijn reactie hoe paus Franciscus opkwam voor onder anderen de armen en plaatst dit in de context van de missionaire opdracht van de Kerk om de vreugde van het evangelie te blijven verkondigen: “Het gaat om een vreugde die samenhangt met de liefde van God en met de opdracht tot naastenliefde in werken van barmhartigheid. Dat onderstreepte paus Franciscus ook in het door hem geïnitieerde Heilig Jaar van Barmhartigheid (2016). In die overtuiging toonde paus Franciscus gedurende zijn pontificaat grote liefde en zorg voor de armen en de vluchtelingen in de wereld van vandaag.”

Nieuwe paus
De vreugde van het evangelie waarover de paus sprak, inspireerde hem tot het thema van het Heilig Jaar 2025: pelgrims van hoop. Mgr. Van den Hende: “In het voetspoor van zijn directe voorgangers heeft paus Franciscus als pelgrim van hoop veel gereisd om met de vreugde van het evangelie veel mensen te ontmoeten en in dialoog te treden. En in het besef dat de schepping door God aan de mens is gegeven als gemeenschappelijk huis, hield paus Franciscus met zijn encycliek Laudato si’ (2015) wereldwijd het pleidooi om zorg te hebben voor de wereld waarin wij leven.”

Mgr. Van den Hende vraagt behalve gebed voor de zielenrust van paus Franciscus om “te bidden voor de Kerk en de wereld in onze tijd. Dat we als Kerk onder de herderlijke leiding van een nieuwe paus de vreugde van het evangelie weten te bewaren, opdat veel mensen in de wereld van nu door onze liefde en hoop eveneens die vreugde van het geloof in Christus mogen leren kennen of herontdekken.”

Lees hier de complete reactie van kardinaal Eijk
Lees hier de complete reactie van mgr. Van den Hende
Over de encyclieken van paus Franciscus

* Bron: Aartsbisdom Utrecht.

* Foto: Ramon Mangold